Перейти к содержанию

Род Шарайд

Племя: хори.

Статус сведений: по родословным преданиям и научной литературе; где источник не указан — не подтверждено документально.

Сведения из энциклопедии

галзуд, хуацай, хубдуд, шарайд, гучид (гушид), харгана, худай, бодонгуд, халбин, батанай, саган. Род батанай → ветви (хухуры): догшид, шалдан, бухай, хэдэгэнэ, малан, заямха, шубгэ.

— раздел «00-генеалогия» энциклопедии.

Первопредок — Хоридай-мэргэн (Хорилартай-мэргэн): от жены Баргужин-гоа дочь Алан-гоа, от Шаралдай — 5 сыновей (галзуд, хуацай, хубдуд, гушад, шарайд), от Нагатай — 6 (харгана, худай, бодонгуд, хальбин, саган, батанай). К XIX в. родов стало 14: харгана, хуацай и хубдут разделились на восточный и западный (бар-/зун-). (Летопись Юмсунова: от Нагатай «родилось восемь сыновей, однако двое из них умерли в малом возрасте», т.е. осталось шесть.)

— раздел «00-генеалогия» энциклопедии.

Источник: ru.wikipedia «Верхоленские буряты» (со ссылками на Балдаева и др.). Основные малые племена/роды: шоно, хэнгэлдэр, абазай, олзон, баяндай, худагсаган, хадалай, бура, хамнагадай, бахай (вкл. баахай дайнша, баахай харамалгай), хойбо, нэхэлэй, содо, хэрмэ (хэрмэшин, кырма), булуй, балтагай, басай, харятай, хурай, эмхэнуд, алагуй, хухурдой, миндалхай, хурхуд, харануд, саган, хоридой, нагатай, галзуд, нохойуруг, хуацай, шарайд, сэгэнуд, тугуд, хайтал, торгоуд, боронуд, зунги, булга уруг, булгадай, минган (мингараг), алаг, богол, нетун, согол, оторши (оторчин), эрен дэглэй (эрэн дэглэй), лавхай, сазагай, дарбай, сойот. В состав буровских административных родов входили: буура (бура), булюу

— раздел «00-генеалогия» энциклопедии.

*- Происхождение родов. Хоринская версия: Хоридай-мэргэн, младший из трёх сыновей Баргу-батор-дайчин-нойона; от 2-й жены Шаралдай — 5 сыновей (Галзуд, Хуацай, Хубдуд, Гушад, Шарайд), от 3-й Нагатай — 6 (Харгана, Худай, Бодонгуд, Хальбин, Саган, Батанай), всего 11 родов (buryatskie_letopisi_2022:7; перечень также [с. 29], примеч. 4). - Буддизм. Приглашение Алтан-ханом далай-ламы Содном-Жамсо, «чудо» с рекой Улан-Мурен (buryatskie_letopisi_2022:7); по примеч. составителей — приглашение 1576 г. (год мыши), встреча 1577 г. (год быка) (buryatskie_letopisi_2022:29); Алтан-хан род. 1506, ум. 1538 (по Саган Сэцэну), по Котвичу правил 1532–1585 (buryatskie_letopisi_2022:29). - *Админ*

— раздел «03-история» энциклопедии.

Из полных текстов источников

имени Шаралдай было пять сыновей: Галзуд, Хуацай, Хубдуд, Гушад, Шарайд. От третьей жены, по имени Нагатай, было

— Бурятские летописи. 2022.

Алан-гоа [Палладий, цит. соч., с. 24]. 4. Одиннадцать родов хори-бурят суть: Галзуд, Хуацай, Хубдут, Гушад, Шарайд, Харгана, Худай, Бодонгут, Хальбин, Саган, Батанай. 5. Алтан-хан тумэтский, согласно Саган Сэцэну, родился в 1506 г. и умер в 1538 г. Согласно Вл. Л. Котвичу, Алтан-хан правил с 1532 по 1585 г. [Краткий обзор истории и современного положения Монголии. СПб., 1914, с. 8].

— Бурятские летописи. 2022.

хоринских родов, зайсаны галзутского рода Арсалан Мардаев, Басай Тагаринов, Данжин Бумалаев, рода харгана Бадма-Цэрэн Гомбоев, хуацай Зандан Васильев, хубдуд Дэлгэр Шонохоев, батанай Галша Омогтуев, шарайд Юмжаб Иванов, бодонгуд Данжан Доржиев, худай Галзуд Мункуев, гушад Цэдэн Манжуев, саган Мохуу Унагаев, хальбин Ургэдэг Убугунов, всего тринадцать

— Бурятские летописи. 2022.

буругуй; у хуацай – хандагай; у хубдудов – бургут; у бодонгутов – шиу-а, шиу-а; у шарайдов – хандагай; у худайцев – шиулу-а; у гушидов – хандагай, у батанай – шиу-а; у хальбинов – шиуу-а, у саганов – шиуу-а.

— Бурятские летописи. 2022.

4. В большинстве исторических хроник принято считать, что предок хоринцев — Хоридой имел дочь и 11 сыновей. От первой жены Баргужин-гоа родилась дочь Алан-гоа, от второй жены Шаралдай родилось 5 сыновей: Галзуд, Хуацай, Хубдуд, Гушад, Шарайд, а от третьей жены Нагатай — шестеро сыновей: Харгана, Худай, Бодонгуд, Хальбин, Саган

— Бурятские летописи. 2022.

ородой мэдэлдэ хамжагдаба. Хоридойн изагуур нютагhаа хүдэлэнгүй hууба, тэрэнэй 1-хи гэргэн Шаралдайhаа Галзууд, Хуасай, Хүбдүүд, Шарайд, Гушад – эдэ табан, 2-хи гэргэн Нагадайhаа Харгана, Худай, Бодонгууд, Батанай гэхэ мэтэ найман хүбүүд

— Бурятские летописи. 2022.

Родословные схемы

Народные упоминания (сообщества)

Статус: не подтверждено — сведения участников групп и форумов.

  • (2024-05-25, группа ВК 183014046) аниинь – баатар табан хүбүүдээр нарайлһан Шаралдай – Галзууд, Хуаасай, Хүбдүүд, Шарайд, Гушад гэжэ хүбүүдэй эжы, гурбадахи һамганиинь – Нагатай, Харгана, Батанай, Бодонгууд, Худай, Сагаан, Хальбан гэж — источник

  • (2024-04-02, группа ВК 183014046) эг эсэгэ Чингисхаан хоёрдугаар мянганай түрүү хүмүүн гэжэ бүхэдэлхэйн олониитын шарайда тунхаглагдаа. Нэгэдүгээр мянганай түрүү хүн тухай хэдэн зуун сая номууд хэблэгдэнхэй гээшэ һаань (Библи хадаа дэ — источник

  • (2024-02-07, группа ВК 183014046) традиция хранения родословных у хори-бурят рода шарайд 5:17, село Усть-Орот, Кижингинский район. Род Дамбаевых. — источник

  • (2020-02-26, группа ВК 183014046) Сайн байна! Муноо жэл Дэлдэй Шарайд угайнгаа буянтай бурхантай Сультим ламада зорюулhан субарга бутээжэ байнабди. Джарун Хашор субаргын хажууда угайн — источник

Источники

  • Бурятские летописи. 2022

Другие роды этого племени